│ Datum kreiranja: 27. novembar 2019. │

Iako je od Velike narodne skupštine Srba, Bunjevaca i ostali Slovena prošla 101 godina, tadašnje odluke narodni prvaka ima uticaja i na današnje vrime. Upravo je te, 1918. godine, 25. novembra, otvoren put ka realizaciji davnašnje ideje – da svi Južni Sloveni žive u jednoj državi.

Med onima koji se s posebnom pažnjom sićaje Velike narodne skupštine jesu Bunjevci, a koliko im je ovaj datum značajan divani i podatak da su 25. novembar izabrali za jedan od svoja četri nacionalna praznika. Tako je i ove godine, baš 25. novembra, u Velikoj vićnici Gradske kuće u Subotici, svečanom akademijom i obilužen nacionalni praznik Bunjevaca – Dan Velike narodne skupštine, u organizaciji Ustanove kulture „Centar za kulturu Bunjevaca”, a pod pokroviteljstvom Nacionalnog savita bunjevačke nacionalne manjine.

Velika narodna skupština bila je misto di su „udareni temelji” države u kojoj i danas živimo, al i jedan od ključni momenata za istoriju Bunjevaca na ovim prostorima. U želji da sačuvaje svoj identitet, Bunjevci su bili možda i ključan tas na vagi u vrime kad se odlučivalo o granicama posli Prvog svitskog rata. Nažalost, početni entuzijazam je ubrzo splasnio, a Bunjevci su krenili putom gubitka identiteta, s novom ključnom tačkom 1945. godine – donošenjom Dekreta koji je onemogućio da se Bunjevci tako izjašnjavaje. Danas, Bunjevaca ima daleko manje neg te 1918. godine, kad ji je moralo bit bar 84.000, na osnovu 84 delegata od 757 koliko ih je bilo na Velikoj narodnoj skupštini, al ti Bunjevci i danas Srbiju smatraje ko svoju matičnu državu.

Naglašavajuć da 101. godinom od Velike narodne skupštine počima pisanje stranica drugog vika od ovog istorijskog događaja dr Suzana Kujundžić Ostojić, pridsidnica Nacionalnog savita bunjevačke nacionalne manjine, je istakla:

– Tada (na Velikoj narodnoj skupštini) smo izabrali izlazak iz Austro-ugarske i građenje Kraljevine Srba, Slovenaca i Hrvata. Tili smo svoj nacionalni napridak, al i napridak ostali naroda nuz nas. Izabrali smo veliku porodicu slovenski naroda u kojoj ćemo bit grana velikog stabla. Izabrali smo, al to nismo i dobili.

Bunjevci su imali velike žrtve u Prvom svitskom ratu, a novi udar na nji bio je posli Trijanonskog mirovnog sporazuma 1920. godine.

– Novom granicom su od nas odvojeni naša braća i sestre u Mađarskoj. Uslidio je potom Drugi svitski rat, novi gubici, a potom i Dekret po kojem smo imali pravo da se izjašnjavamo samo ne onako kako mislimo. Duge decenije tišine i društvene nepravde trajale su sve do 2003. godine kad je osnovan prvi Bunjevački nacionalni savit.

U momentu kad je prošo pun vik od Velike narodne skupštine, ponovo je zaokružena jedna cilina. Naime, 1918. godine se u subotičkoj Gimnaziji učio bunjevački ko maternji jezik, a od ove jeseni je to u Gimnaziji „Svetozar Marković” ponovo moguće.

– Korak po korak, ostvarivamo danas snove naši bunjevački velikana, biskupa Ivana Antunovića, Blaška Rajića, Paje Kujundžića i mnogi drugi. Put je bio dugačak i trnovit, al priprike nisu bile snažnije od naše volje da budemo Bunjevci. Zato vam čestitam nacionalni praznik sa željom da ispisane stranice drugog vika od Velike narodne skupštine budu primer kako se bori i postoji jedan mali narod velikog srca, zelena i jaka grana slovenskog stabla! – naglasila je dr Kujundžić Ostojić.

U ime Vlade Republike Srbije, lokalne samouprave i gradonačelnika Subotice Bogdana Labana prisutnima se obratio Dragi Vučković, načelnik Severno-bačkog okruga. On je tom prilikom istako da se svi zajedno moramo sitit velikog dila generacije koja je stvarala granice nove države i da promislimo o porukama koje su nam naši prici ostavili, odnosno pokušamo našu vertikalu vridnosti usmiravat ka njevom amanetu.

– Bunjevci i njihove starešine su tačno znali za šta se bore i to su i uradili. To treba da se prepozna kao vrednost, da se zna da postoje neke stvari koje nisu relativne i postoje stvari za koje se vredi boriti. Šta je ono što mi danas kao generacija treba da odgovorimo, da budemo barem malo dostojni naših predaka? U ovim, mirnodopskim uslovima, i Republika Srbija i Grad Subotica su mesta koja su otvorena za participaciju bunjevačke nacionalne manjine. Da mladi imaju šansu da se školuju na svom maternjem jeziku, da se neguju običaji, da se neguju vrednosti naroda. Jer, ako mi ne budemo znali ko su i kakvi su Bunjevci, onda nećemo znati ni kakvi smo mi sami. Sa druge strane, dok god Bunjevci budu čuvali svoj identitet, to je siguran znak da ćemo i mi biti bolji, jer nas oni čine boljim. Živeli Bunjevci, živela Srbija!

Divaneć o Trijanonskom sporazumu koji je dono nove granice Evrope, a koji je itekako utico i na Bunjevce, istoričar Goran Vojnić Purčar je naglasio:

– Viševikovna težnja južnoslovenski naroda ka stavaranju jedne velike zajedničke države je ostvarena. Oni kojima su bila uskraćena nacionalna prava u Austro-ugarskoj dobili su mogućnost da se nezavisno razvijaje sa svojim sunarodnicima. Što se Bunjevaca tiče, većina je došla pod okrilje kasnije Kraljevine SHS, a jedan dio je osto u Mađarskoj. Velike sile, prije svega Francuska i Velika Britanija, odredile su granice. Ta granica je podilila Bajski trougao (prostor izmed Subotice, Sombora i Baje na kojem je bilo najviše Bunjevaca), a oko 60.000 Bunjevaca je ostalo u Mađarskoj. Jedan dio se preselio, a velik dio je osto i asimilovan je. Poslidica svega je da u Mađarskoj danas ima malo Bunjevaca, slabo poznaje svoj jezik, a država Mađarska im ne dozvoljava da se izjašnjavaje ko zasebna nacionalna manjina.

U kulturno-umitničkom dilu programa učestvovo je Mišoviti hor Gimnazije „Svetozar Marković” pod upravom Veselina Jevtića, Ivan Ivanković Radak, Kornelije Vizin, Emina Tikvicki i Tamara Babić, ko i Kulturno-umitničko društvo „Aleksandrovo”.