BAL ZA SVETU KATU - BAJMOK
Projekat realizovan uz pomoć MINISTARSTVA ZA INFORMISANJE I TELEKOMUNIKACIJE REPUBLIKE SRBIJE.
Stavovi izneti u projektu/medijskom sadržaju, nužno ne izražavaju i stavove Organa koji je sufinansirao projekat.
„PIVČIJI PAPRIKAŠ”
Na isti dan, u sklopu obeležavanja 25. novembra „Dan Velike narodne skupštine Srba, Bunjevaca i ostali Slovena” koja je održana u Novom Sadu 1918. godine, a koji je i jedan od bunjevačkih nacionalnih praznika, i ove godine je kao i svake do sad, u organizaciji BKC Bajmak održan “Bal za Svetu Katu”, u Bajmoku. Ove godine dvadeseti put po redu.
„SVETA KATA SNIG ZA VRATA”
Obeležava se po završetku jesenjih radova 25. novembra. Na Katindan okupe se sve Kate, Kaće, Katice, Katarine i zajedno sa ostalima proslavljaju svoj imendan. Za Bunjevce to je manifestacija koja je vezana i za proslavu dana prisajedinjenja, jer se uvek događa u istom danu.
Na početku programa goste je pozdravio Ivan Lazić, predsednik BKC Bajmak a potom se obratila dr Suzana Kujundžić Ostojić predsednica BNS koja je čestitala dvadeset godina kontinuiranog rada BKC Bajmok i održavanja ove već tradicionalne manifestacije u Bajmoku.
Znači da su se završili svi poslovi na njivi. Slavi se Sveta Kata, a kod nas Bunjevaca istovremeno podseća na Dan prisajedinjenja. Poklapa se tako da je to i naš Nacionalni praznik 25. novembra. Čestitam praznik, Svetu Katu, svima koji slave imendan. Lepa prilika da se vidimo, družimo, mislim da je to jako važno - poručila je predsednica Nacionalnog saveta bunjevačke nacionalne manjine, dr Suzana Kujundžić Ostojić.
Mi svake godine u okviru obeležavanja Nacionalnog praznika Bunjevaca, 25.novembra, proslavljamo i verski praznik Sveta Kata. Sjedinili smo ih i već više od dvadeset godina tim povodom organizujemo Bal za Svetu Katu - rekao je počasni predsednik BKC Bajmok, Branko Pokornić.
U programu učestvuju i članovi studentskog kluba koji su iz ovih krajeva, a studiraju u Novom Sadu.
ZAJEDNIŠTVO JE NAŠ PUT - zato je proslava ne samo za Bunjevce nego za celo selo sa okolinom, bez obzira na nacionalnost na koju rado dolaze ljudi.
ČUVARI TRADICIJE
NA PUTU TAJEDNIŠTVA VAŽNO JE SVOJU TRADICIJU ČUVATI
U cilju očuvanja kulturne baštine i čuvanja tradicije u uslovima koje Bunjevci kao nacionalna manjina imaju, u petak 28. novembra, u Svečanoj sali Otvorenog univerziteta u Subotici održana je dvanaesta po redu Panel konferencija u okviru manifestacije „Čuvari tradicije”, pod nazivom „Digitalna prezentacija kulturnog nasliđa bački Bunjevaca”.
Program je obuhvatio predstavljanje pet elementa nematerijalnog kulturnog nasleđa Bunjevaca, koji su predstavili KUD „Bunjevka” i UG „Bunjevačka kasina”. Prezentovani su posebno „Bunjevački bili šling”, „Božićnjak” , „Slamarstvo ko nacionalno obilužje bački Bunjevaca”, „Bunjevačke groktalice” i „Bunjevačko prelo”.
 |
 |
 |
Manifestacija je priređena izložbom vezanom za svih pet elemenata nematerijalnog kulturnog nasleđa Bunjevaca i štampan je katalog koji je propratio sadržaj ove izložbe. Pored izložbe za svako prikazano nasleđe bile su video prezentacije i usmeno prezentovanje svakog od elemenata u cilju negovanja i prenošenja ovih elemenata kulturnog nasleđa na nove generacije.
 |
 |
 |
Manifestaciju je ispratio i grad Subotica prisustvom i pruženom pomoći u organizaciji. Ispred lokalne samouprave je bila Milanka Kostić, članica gradskog veća zadužena za kulturu i obrazovanje i predstavnici bunjevačkih institucija. Finansijsku pomoć pružilo je Ministarstvo kulture Republike Srbije, a u realizaciji ovog programa su direktno angažovanjem pomogli UK „Etno kuća Kuntić”, UG „Bunjevačka kasina”, BKC „Lemeški Bunjevci” Lemeš i Otvoreni univerzitet Subotica.
U BUNJEVAČKOJ MATICI OBELEŽEN ISTORIJSKI DAN ZA BUNJEVCE
Projekat realizovan uz pomoć MINISTARSTVA ZA INFORMISANJE I TELEKOMUNIKACIJE REPUBLIKE SRBIJE.
Stavovi izneti u projektu/medijskom sadržaju, nužno ne izražavaju i stavove Organa koji je sufinansirao projekat.
PRISAJEDINJENJE DANAŠNJIH PROSTORA VOJVODINE SRBIJI
ZAJEDNIŠTVO JE NAŠ PUT – SRBIJA JE MATIČNA DRŽAVA BUNJEVCIMA
Prisajedinjenje prostora na kojem su živeli i na kojem žive Bunjevci danas u Republici Srbiji je za Bunjevce od istorijske važnosti. Poznato je istorijski da su Bunjevci uvek težili priznanje kao autohtone zajednice a da u vreme Austougarke monarhije to nije bilo moguće.
Ta težnja je bila ka ujedinjenju u jednu državu svih Slovena. Nakon prisajedinjenja Kraljevini Srbiji 1918. godine to je i učinjeno formiranjem tada Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, potom Kraljevine Jugoslavije. Skupština prisajedinjenja bila je održana sa ogromnim uticajem i doprinosom Bunjevaca na čelu sa Blaškom Rajićem. Prisajedinjenje nije bilo samo značajno za Bunjevce nego i za Srbe, ali i sve druge koji su u novoj kraljevini živeli.
„Braća uvek i uvik zajedno“
Žvot Bunjevaca kao autohtone zajednice nije moguć bez zajedništva sa Srbima. U narodu je prihvaćeno da su Srbi i Bunjevci zajedno, ili kako u krilatici govore „Braća uvek i uvik zajedno“. Dugo vremena u Jugoslaviji i nakon raspada Jugoslavije jedno vreme, ova istorijska čunjenica bila je zapostavljana, prosto ignorisana i Bunjevci su po pravilu smatrani Hrvatima. Taj odnos promenio se danas u Srbiji, koju Bunjevci smatraju svojom matičnom državom i i doživljavaju se kao osnivači države nekada. Dan prisajedinjenja je važan istorijski datum koji se obeležava i kao DAN VOJVODINE, A KOD BUNJEVACA JE NACIONALNI PRAZNIK.
U Bunjevačkoj matici je održana svečana akademija povodom 25. novembra, Dana velike narodne skupštine Srba, Bunjevaca i ostali Slovena 1918. godine. Taj datum istovremeno je i jedan od bunjevačkih nacionalnih praznika.
 |
 |
Svečani program odpočeo je himnom Republike Srbije i bunjevačkom svečanom pesmom. Među prisutnim zvanicama bili su: Darko Bulješević, savetnik predsidnika Pokrajinske vlade, Srđan Samardžić, pomoćnik gradonačelnika grada Subotice, dr Suzana Kujundžić Ostojić, predsidnica BNS, i ostali gosti.
ULOGA ŽENA NA SEDNICI PRISAJEDINJENJA
Na Sednici Prisajedinjenja prvi put su pravo glasa imale i žene. Na sednici je bilo 4 Bunjevke, a najveću ulogu i zapažanje imala je Mara Đorđević Malagurski. Njeno ime nosi i jedna od nagrada koju dodeljuje Bunjevački nacionalni savet za doprinos u oblasti književnosti i kulture.
Na svečanosti ova nagrada dodeljena je Rajku Tumbasu i Antunu Romiću.
Svečanost je završena nasupom folklorne grupe KUDŽ „Bratstvo” iz Subotice sa spletom bunjevačkih igara.
OBELEŽAVANJE DATUMA ODRŽAVANJA SKUPŠTINE PRISAJEDINJENJA U NOVOM SADU
Projekat realizovan uz pomoć Uprave za kulturu Grada Novog Sada.
Stavovi izneti u projektu/medijskom sadržaju, nužno ne izražavaju i stavove
Organa koji je sufinansirao projekat.
ODRŽAVANJE SKUPŠTINE, UZROCI, ODLUKE, POSLEDICE
Još pre prvog svetskog rata, u vreme Austro-ugarske monarhije bila su velika previranja i težnje za oslobađanjem. Po završetku rata, raspadom monarhije, postavljale su se nove granice država i posebno pitanje bilo je položaja prostora današnje Vojvodine i stvaranje nove države svih Slovena. Velika narodna skupština prisajedinjenja dogodila se u Novom Sadu dvadeset petog novembra 1918 odmah po završetku Drugog svitskog rata.
To je bio istorijski događaj nakon raspada Austrougarske monarhije i stvaranja nove države Južnih Slovena. Istoriska je činjnica da je prvo stvorena Kraljevina Srba Hrvata i Slovenaca potom Kraljevina Jugoslavija. Tako je ostvaren dugogodišnji san bunjevačkih velikana koji su se zalagali za stvaranje države u kojoj bi živeli svi Južni Sloveni. Činjenica je bila da su se pre stvaranja nove države događali ozbiljni preduslovi i politička borba za način ujedinjenja nakon raspada Austrougarske Monarhije.
Za Bunjevce to je bila dilema kako krajeve koji su bili u Austrougarskoj monarhiji, a u kojima su u najvećoj meri živeli Bunjevci, došli seobom još u sedamnaestom veku, uneti u novu državu. Uglavnom se to odnosilo na prostor između Subotice, Sombora i Baje – tako zvani “Bajski trogao”. Osnovni problem je bio dali prvo ove prostore, tad Baranju, Srem, Bačku i Banat, prvo pripojiti u Zagrebu preko Hrvatske ili ih direktno pripojiti tada Kraljevini Srbiji, pobednici u Prvom svetskom ratu. Ta dilemma bila je aktuelna bukvalno do dan pre Skupštine u Novom Sadu. Ispred Bunjevaca tad je glavnu ulogu imao Pop Blaško Rajić.
Velika narodna skupština Srba, Bunjevaca i ostalih Slovena u Banatu, Bačkoj i Baranji,
održana u Novom Sadu 25. novembra 1918.
Skupština je proglasila prisajedinjenje Banata, Bačke i Baranje Kraljevini Srbiji.
Srpsko i ostalo slovensko stanovništvo dolazak srpske vojske smatralo je oslobođenjem, i srpski politički prvaci pristupili stvaranju narodnih odbora kao novih organa vlasti. Najznačajniju ulogu u tom procesu imao je Srpski Narodni Odbor iz Novog Sada, koji je preduzimao korake u cilju objedinjavanja i međusobnog usklađivanja rada svih narodnih odbora na području Banata, Bačke i Baranje. Doneta je odluka o izboru poslanika za Veliku narodnu skupštinu, a prema proglasu objavljenom 17. novembra 1918, pravo glasa imali su Srbi, Bunjevci i ostali Sloveni, oba pola, sa navršenih dvadeset godina. Poslanici su birani po opštinama, po jedan poslanik na hiljadu građana, a izabrani su na javnim zborovima, aklamacijom.
Sazvana je Velika narodna skupština Srba, Bunjevaca i ostalih Slovena u Banatu, Bačkoj i Baranji, i održana je 25. novembra 1918. godine u Novom Sadu, uz prisustvo 757 delegata, od kojih je bilo 578 Srba, 84 Bunjevca, 62 Slovaka, 21 Rusin, 6, Nemaca, 3 Šokca, 2 Hrvata i 1 Mađar. Jašo Tomić, predsednik SNO Novi Sad, bio je predlagač glavnih odluka. Jašo Tomić se najpre kraćim govorom obratio ovom istorijskom skupu, a potom je pročitao predloge, koje je Skupština prihvatila, proglasivši prisajedinjenje tih oblasti Kraljevini Srbiji. Glavni predstavnik i govornik na Skupštini ispred Bunjevaca bio je Pop Blaško Raić.
Prvi put pravo glasa imale su i žene. Na skupštini su učestvovale četiri Bunjevke.
 |
 |
Nakon prisajedinjenja 25. novembra, već 01. decembra proglašena je Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca u Beogradu, u kući Krsmanovića na Terazijama, čime je ostvareno ujedinjenje Kraljevine Srbije (sa prethodno prisajedinjenim Vojvodinom, Crnom Gorom i Dalmacijom) i Države SHS. Proglašenje je izvršio regent Aleksandar I Karađorđević u ime kralja Petra I.
ZAJEDNIŠTVO JE NAŠ PUT
Na skupštini prisajediinjenja Bunjevci su putem svojih predstavnika učestvovali kao jedan od Južnoslovenskih naroda. Međutim novostvorena Kraljevina nije sadržavala ime Bunjevaca kao naroda osnivača. Iz te činjenice nastala je krilatica da su Bunjevci kao autohton narod postojali u stvarnosi samo pet dana.
Naime po istorijskim podacima na velikoj narodnoj skupštini bunjevci su učestvovali kao jedan od autohtonih Južnoslovenskih naroda (578 Srba, 84 Bunjevca, 62 Slovaka, 21 Rusin, 6, Nemaca, 3 Šokca, 2 Hrvata i 1 Mađar), a u osnivanju Kraljevine nisu navedeni i od tud smatranje da je tada nastala hrvatizacija Bunjevaca koja na žalost traje i danas.
Bez obzira na tu činjenicu Bunjevci su taj čin smatrali istorijski važnim za sebe i od tada državu Srbiju i danas satraju za svoju matičnu državu i javno govore krilaticu “Braća uvek i uvik zajedno” i smatraju da je samo zajedništvo Bunjevaca i Srba naš put.
Na zgradi u centru grada nalazi se tabla koja ovaj događaj obeležava.
Godinama je obaj događaj bio zapostavljen, sve dok grad Novi sad sa Bunjevačkim i drugim udruženjima nije pokrenuo obeležavanje tog datuma postavljanjen venca poštovanja na tablu. Venac je postavljan svake godine zajedno sa Bunjevačkim kulturnim centrom iz Novog sada.
Tim povodom držani su prigodni govori kojima je davan značaj ovog čina. Konačno je usvojeno da 25. Novembar bude proglašen za DAN VOJVODINE na Skupštini APV 2018. godine. Svake godine obeležavanje je bilo od strane grada Novog sada zajedno sa Bunjevačkim kulturnim centrom u Novom sadu i Nacionalnim savetom.
I ove godine je Bunjevački kulturni centar sa neformalnim udruženjem „Studentski klub“ iz „Bunjevačke kuće u Novom Sadu“, nakon grada Novog Sada samostalno postavio obeležje i odao počast tom događaju i to postavljanjem venca od nove slame sa proslave dužijance. Ovim činom zadržana je tradicija i nada da se i u buduće obeležava ovaj datum sa gradom Novim Sadom.
 |
 |
OBELEŽJE U „BUNJEVAČKOJ KUĆI“
Nakon položenog venca u „Bunjevačkoj kući“ Studentski klub je zajedno sa Bunjevačkim kulturnim centrom otvorio izložbu slika od slame i narodne nošnje u znak podrške obeležavanju tog istorijskog datuma i u znak zajedništva pod parolom „Zajedništvo je naš put“.
 |
 |
Za Bunjevce nema značajnijeg i važnijeg dana od tog kad je Vojvodina prisajedinjena Kraljevini Srbiji, danas Republici Srbiji.. Pokazano je time, koliko naše zajedništvo ne može ničim da se sruši i koliko poštujemo i volimo sve one koji žive u višenacionalnoj Vojvodini, u Srbiji.
Posledice su višestruko pozitivne. Danas Bunjevci u Srbiji čine nacionalnu manjinu i po zakonu biraju svoj Nacionalni savet. Zahvaljujući tom činu i danas se neguju kultura, tradicija i jezik, a time identitet, što se konstantno putem Nacionalnog saveta i udruženja održava. Posvećenje žita, kosidba – Ris, Dužijanca, i mnoge druge manifestacije.
U tim manifestacijama su i danas državni praznici Bunjevaca koji kao nacionalna manjina žive u Republici Srbiji, svojoj matičnoj državi.
Strana 2 od 12
