O poreklu i identitetu Bunjevaca

Postoje razne teorije o tome odakle su došli Bunjevci na prostore bačkog trougla – Subotica-Sombor-Baja (Mađarska), odnosno razne teorije o njihovom poreklu. O ovome je možda (za sada) bespredmetno raspravljati jer ne postoje (ili bar nisu pronađeni) pouzdani podaci, koji bi verodostojno ovo i dokazali. Pitanje kolektivnog identiteta Bunjevaca postalo je u 20. veku ponovo goruće pitanje i ono što sigurno može da se tvrdi jeste da oni kao registrovana nacionalna manjina postoje samo u Republici Srbiji, što nam ostavlja pretpostavku da je njihova kolevka svakako sa tih prostora.

Kolektivni identitet Bunjevaca se uprkos ovim poteškoćama uspešno održao i predstavlja ono što ih čini da nisu identični ni sa jednom drugom etnijom. Zajednička istorija (koliko je očuvana), zajednička istorijska teritorija na kojoj borave, zajednički mitovi i mitovi o zajedničkim precima, zajednički običaji i rituali, zajednička religija, zajednička masovna i javna kultura, zajedničke norme i zajedničko sećanje su elementi koji jednu zajednicu izdvajaju od druge, to je mesto gde se povlači granica između dve zajednice.

Da bismo mogli da raspravljamo o zajedništvu i kolektivnom identitetu jedne grupe, moramo raspolagati zajedničkim sećanjima ali i trasirati ih, odnosno komunicirati ih, jer šta nam vredi knjiga koju niko nikad neće otvoriti? Pored nematerijalnog kulturnog nasleđa, Bunjevci raspolažu i materijalnim u vidu književnosti, likovne i muzičke umetnosti, koje služe kao jedan svojevrsan arhiv sećanja i identiteta onoga što Bunjevci jesu. U slikarstvu su u velikoj meri prikazani motivi salaša, pejzaži, predmeti od slame, kao i mnogobrojni verski motivi što ocrtava njihov način i mesto života, dok se u muzici sreću melodični i mirni tonovi, kao i teme iz svakodnevnog života. Sa druge strane pisana reč, odnosno književnost Bunjevaca se trudi da akcentuje autentičnost, autohtonost i važnost Bunjevaca.

Upravo zahvaljujući ovim elementima koje su Bunjevci oduvek posedovali, uspeli su da se odbrane od asimilacija većinskim vladajućim narodima kojima su stalno bili izloženi, kada su 1945. godine čak i pripojeni hrvatskom korpusu.

Prošo je cio vik od događaja ključnog za Vojvodinu i Srbiju

Cila godina, a pogotovo novembar, u znaku su obilužavanja veliki jubileja. Naime, navršilo se 100 godina od kraja Prvog svitskog rata, al i cio vik od Velike narodne skupštine Srba, Bunjevaca i ostali Slovena.

Centralno obilužavanje sićanja na Veliku narodnu skupštinu i odluke donete 1918. godine održano je u Novom Sadu, u subotu i nedilju, 24. i 25. novembra. Upravo na dan Velike narodne skupštine u nedilju, 25. novmebra, Svečanom akademijom, koja je održana u Narodnom pozorištu u Novom Sadu, u prisustvu državnog vrha Republike Srbije, Republike Srpske i AP Vojvodine, zaokružen je program proslave.

Foto: www.novisad.rs

Svečanosti su prisustvovali i pridstavnici bunjevačke zajednice, a kako je tom prilikom kazo pridsidnik Republike Srbije Aleksandar Vučić, ovaj datum je prija 100 godina bio jedan od najvažniji u istoriji Srbije, kad su veliki ljudi stvarali velika dila. On je podsitio i na odluku Velike narodne skupštine da nesrpskim i neslovenskim narodima koji ostaju u granicama nove države, ista, obezbidi sva prava.

Istog dana u Novom Sadu je svečano otvoren i Muzej prisajedinjenja Vojvodine Kraljevini Srbiji. Pridsidnik Vlade AP Vojvodine, Igor Mirović istako je tom prilikom da jednoglasnu odluku o prisajedinjenju vojvođanski krajova Kraljevini Srbiji prija 100 godina nisu izglasali samo Srbi.

Obraćajuć se tom prilikom prisutnima pridsidnica Skupštine Republike Srbije, Maja Gojković naglasila je kako Muzej prisajedinjenja, izmed ostalog, pridstavlja i simbol neustrašive borbe za slobodu, te da se slavi i dugo željena sloboda koja je doneta na Velikoj narodnoj skupštini, koja je bila demokratski iskorak tog vrimena.

Na centralnom trgu u Novom Sadu, istog dana pridsidnik Srbije Aleksandar Vučić i gradonačelnik Novog Sada Miloš Vučević otkrili su spomenik kralju Petru I Karađorđeviću.

Održani peti po redu „Dani bunjevačke kulture u Novom Sadu”

│ Datum kreiranja: 24. avgust 2018. godine │

U organizaciji Bunjevačkog kulturnog centra iz Novog Sada po peti put su 23. avgusta, u prostorijama Kulturnog centra u Novom Sadu održani Dani bunjevačke kulture.

Ovaj program je od ove godine proširen sa svečanim defileom kroz centar Novog Sada koje su krasili i ovogodišnji bandaš i bandašica „Dana Dužijance 2018” Jovana Vidaković i Mario Vojnić Hajduk. Novosađani su imali prilike po prvi put da se u centru grada upoznaju sa Bunjevcima i njihovom kulturom i običajima.

Svečani program otvaranja Dana bunjevačke kulture otvoren je sa izložbenom postavkom na temu Dužijance koju je pridstavilo KUD „Bunjevka” iz Subotice.

Na početku svečanog otvaranja prisutnima se obratila Svetlana Babić, pridsidnica BKC „Novi Sad” i istakla značaj održavanja ove manifestacije u Novom Sadu, ko i pridsidnica NSBNM, dr Suzana Kujundžić Ostojić koja je takođe naglasila šta ova manifestacija znači u razvoju i pridstavljanju bunjevačke kulturne baštini u glavnom administrativnom centru Autonomne Pokrajine Vojvodine.

Isprid kabineta gradonačelinika Grada Novog Sada obratio se njegov pomoćnik gospodin Aleksandar Petrović koji je naglasio takođe značaj ove manifestacije i da Bunjevci imaje priliku da se pridstave u Novom Sadu i da pokažu svoje najizvornije, kroz svoju tradiciju i kulturu.

Nešto više o samoj izložbi pročitala je Stela Bukvić na temu Dužijance, koju je pratila izložba fotografija i dvi etno postavke vezane za ovu temu.

Saradnici u organizaciji su bili KUDŽ „Bratstvo” i KUD „Aleksandrovo” Subotica koji su dali doprinos ovoj manifestaciji sa svojim folklornim ansamblima.

U kulturno-umitničkom dilu programa nastupili su tamburaški orkestar KUDŽ „Bratstvo” i vokalni solista Tamara Babić sa programom bunjevački pisama.

U Novom Sadu sa ponosom obiluženo sićanje na Veliku narodnu skupštinu 1918. godine

Velike narodne skupštine Srba, Bunjevaca i ostali Slovena sićaju se svi Bunjevci, kojima je ovo i jedan od četri nacionalna praznika, al sićanje na 25. novembar 1918. godine ne blidi ni u čitavoj Vojvodini. Tako je i ove godine obilužen dan kad se regija današnje Vojvodine prisajedinila Kraljevini Srbiji, te kasnije postala dio Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.

Kako je to i običaj, na taj dan su položeni vinci na spomenploču kadgodašnjeg hotela „Grand” na Trgu slobode, di je čuvena Skupština i održana. Gradonačelnik Novog Sada Miloš Vučević je, zajedno sa pridsidnikom Skupštine Grada Novog Sada Zdravom Jelušićom, položio vince na spomen-ploču. Tom prilikom je istako da je prija 99 godina ostvaren viševikovni san Srba i ostali Slovena severno od Save i Dunava, te je nastavio:

– Zadovoljan sam činjenicom da će se stogodišnjica prisajedinjenja Vojvodine kraljevini Srbiji obeležiti na način kakav tom datumu i dolikuje, da to neće biti samo datum koji će se obeležavati u Vojvodini i Novom Sadu, jer će centralna proslava biti u Beogradu, a posebno je značajno to što će predsednik republike Srbije Aleksandar Vučić biti pokrovitelj obeležavanja 100 godina prisajedinjenja – istako je Vučević.

Vučević nije krio impresije porukama koje se i danas mogu primenit, a koje se tiču ravnopravnosti, slobode i napritka.

– Za mene je impresivno da su na toj Skupštini učestvovale i Vojvođanke, da su žene tada imale pravo glasa, da je i ćerka velikog Svetozara Miletića bila učesnica te Skupštine i da je ono o čemu su evropljanke samo maštale, ovde bilo već primenjeno. To pokazuje da su kapaciteti demokratije i demokratičnost na ovim prostorima prisutni i da se oni moraju negovati, čuvati i održavati – dodo je gradonačelnik Novog Sada.

Na spomen-ploču učesnicima vince su položili pridstavnici Gradskog odbora Saveza potomaka ratnika Srbije od 1912. do 1920. godine, al i pridstavnici Nacionalnog savita bunjevačke nacionalne manjine, naroda koji je po brojnosti bio drugi na Velikoj narodnoj skupštini.

Pridsidnik Izvršnog odbora NSBNM Mirko Bajić, kazo je tom prilikom da su Bunjevci dali velik doprinos u realizovanju ideje da se prostori Vojvodine prisajedine Srbiji, al je i podsitio šta su sve prošli u godinama potom.

– To su sigurno činili u nadi i uvirenju da će u kraljevini Srbiji sačuvat svoj nacionalni identitet, jezik i kulturu. Na žalost, 1945. godine komunistička vlast u novoj Jugoslaviji je naredbom zabranila Bunjevcima da postoje. U toj naredbi je kazano da bez obzira kako se izjasni, Bunjevac se ima smatrat Hrvatom. Bunjevci su danas priznata nacionalna manjina i mi se zafaljivamo Republiki Srbiji što je pripoznala taj nacionalni ponos i identitet Bunjevaca da žele bit ono što jesu, da žele bit Bunjevci. Bunjevačka nacionalna zajednica od momenta kad je formiran Nacionalni savit bunjevačke nacionalne manjine obilužava ovaj dan ko svoj nacionalni praznik i koristim priliku da ga čestitam svim Bunjevcima. Mi smo ovaj praznik obilužavali od onda sami, na svoj način, al od kako je Miloš Vučević gradonačelnik Novog Sada i od kako je Srpska napredna stranka na vlasti, mi taj dan obilužavamo zajedno nuz onu rečenicu, braća uvek i uvik zajedno – kazo je Bajić.

U svom obraćanju, pridsidnikIO NSBNM ističe da Bunjevci u godini u kojoj se obilužava vik od Velike narodne skupštine, imaje i velika očekivanja.

– Ono što mi očekivamo jeste ispravljanje istorijske nepravde. Očekivamo da će Skupština Vojvodine akt iz 1945. godine proglasit aktom nasilne asimilacije i da ćemo uživat sva prava jednako ko i svi drugi u Srbiji, ne samo većinski narod, neg i pripadnici svi drugi nacionalni manjina – naglasio je Bajić na kraju.

Foto: www.novisad.rs