PRELO NA MARIN DAN – PRVI NACIONALNI PRAZNIK BUNJEVACA U GODINI

Nakon Velike narodne skupštine u Novom sadu 25. novembra 2018. godine, na kojoj je doneta odluka o prisajedinjenju današnjih prostora Vojvodine tada Kraljevini Srbiji i potom stvaranja jedinstvene države Južnih Slovena, prvo Kraljevine Srba Hrvata i Slovenaca, potom Kraljevine Jugoslavije, ključna posledica bila je konačno definisanje Bunjevaca kao naroda i time prava na očuvanje svoje kulture, tradicije, jezika i identiteta.

Obilužavanje svi kulturni manifestacija je do današnji dana, a to pravo danas Bunjevci imaje ko nacionalna manjina. Pored  najvažnije manifestacije koja je i nacionalni praznik Bunjevaca „Dužijance“, „Bandašicinog kola“, „Ris“-a, običaja „Priskakanje vatre“, običaja prikaza na izložbi „Kruv od novog žita“ i drugi manifestacija, od velike važnosti smatramo „Prelo“. Subotičko prelo je jednako po važnosti samoj dužijanci jel je to prvi nacionalni praznik Bunjevaca.

Bunjevci su uvik bili gostoljubljivi, ljubitelji dobre zabave, strastveni igrači i pri tom raskošni u oblačenju narodni nošnji. Ovaki karakter i mentalitet Bunjevaca, zadržo se do današnjeg vrimena.  U starije vrime prelom se zvao i ženski sastanak na kojem se pivalo, prelo. Prelom se nazivo običaj koji se održavo jedared jel dvared godišnje. Danas je Bunjevačko prelo nacionalni praznik, prvi u godini, kojim se obilužava Bunjevačko ime, identitet, kultura i na kojem se prikazuje sve najvridnije,  od običaja do same nošnje. Prelo se uvik obilužava na „Marin dan” a to je 02. februara. Organizaciju je preuzo Nacionalni savit Bunjevaca od kako je ovaj događaj proglašen jednim od četri nacionalna praznika.  Pored Prela nacionalni praznici su i „Dan osnivanja nacionalnog savita - 23. februar”, „Dan Dužijance - 15. avgust” i „25. novembar - Dan Velike narodne skupštine”. 

Prvi put ove godine Prelo je održano u subatu, 31. januara, a ne baš na Marin dan,  u sali „Zorica” u Subatici, iz tehnički razloga. Goste su pozdravili predstavnici organa grada, pokrajine i države, i to prisutnima se obratio Ivan Bošnjak, državni sekretar Ministarstva za ljudska i manjinska prava, potom se obratio dr Nenad Ivanišević, pokrajinski sekretar za privredu i turizam koji je ukazo na značaj organizovanja i nigovanja tradicije bunjevačke kulture. Isprid Varoši Subatice obratio se Ilija Maravić, član Varoškog vića Subatice zadužen za prostorno planiranje sa prigodnim govorom, ko i dr Suzana Kujundžić Ostojić pridsidnica BNS koja je istakla važnost zašto Bunjevci niguju tradiciju organizacije Velikog bunjevačkog prela.

Program je započo svečanom preljskom pismom „Kolo igra tamburica svira” uz tamburaški orkestar „Biseri” a potom molitvom vlč. Nebojša Stipić i započela je svečana večera Velikog bunjevačkog prela 2026. godine.

Naj bitniji događaj na Prelu je izbor  najlipše prelje. Kroz saradnju stručnog žirija i gostivi Prela, za drugu pratilju izbarana je Lea Nađ, za prvu pratilju izabrana je Katarina Đorđević, a titulu najlipše prelje ponela je Jovana Božičković koja je dobila sliku bunjevačkog slikara Ivana Šarčevića - Šarca ko poklon za osvojenu nagradu.

Prelje su u stvari pridstavljale bunjevačku nošnju.

I ove godine po običaju izabrana je i najlipša preljska pisma, a žiri je ovoga puta nagradio stihove pisme „Dan Velikog prela” pisnikinje Gabrijle Diklić. Na kraju programa bila je organizovana tradicionalna i bogata tombola.