Grad Subotica još od 1968. godine Dužijancu obeležava kao turističku manifestaciju koja je potom davno predata u nadležnost crkvenih struktura.

Po izvornom običaju od davnina je obeležje Dužijance bilo na salašima, po završetku žetve - „kosidbe“. U cilju proslave „Dužijance“ kao izvornog obeležja od strane popa Blaška Rajića preneto je obeležavanje dužijance u organizaciju katoličke crkve.

U poslednje vreme ovu gradsku manifestaciju organizuje hrvatsko udruženje i ima gotovo ista obeležja kao „bunjevačka dužijanca“, sa mnogo bogatijim sadržajima.

Sama manifestacija polazi iz katoličke crkve posle mise zahvalnosti i uz učesnike u nošnjama. Na konjima i u kolima okićenim vencima od slame kreće povorka do bine u centru grada gde se uz prisustvo gostiju obeležava uz prepoznatljivu ceremoniju kojom se „Dužijanca“ opisuje i prikazuje kao izvorni običaj. Na bini je glavni događaj poklon „novog hleba“ predstavniku grada. Potom su prigodni govori i pozdravi i narodne igre. Prisutan je veliki broj gostiju i iz inostranstva, posebno Hrvatske. Time se upravo daje do znanja da hrvatska nacionalna zajednica dužijancu smatra svojim nacionalnim obeležjem i o tome se nažalost i danas vodi politika.

Podršku daje grad Subotica, ali i Republika Hrvatska donatorskim sredstvima uz posebnu podršku hrvatskog Nacionalnog saveta i Zavoda za kulturu Hrvata.

„Dužijanca“ koju organizuje crkva i hrvatska udruženja od strane grada tumači se kao gradska turistička manifestacija i gotovo u potpunosti kopira način organizacije iz vremena kada je ovu manifestaciju organizovao sam grad počev od 1968. godine, kada je zaista bila isključivo turistička manifestacija.

„Dužijanca“ kao nacionalni praznik obeležen je i u drugim mestima, poput Svetozara Miletića, Čonoplje, Sombora, gde su održane prigodne mise zahvalnice. U Somboru je praznik održan pod nazivom „Dužionica“.

Na žalost danas je prisutno nerazumevanje o poreklu i „vlasništvu manifestacije Dužijance“. Hrvati Dužijancu smatraju svojom, a Bunjevci svojom izvornom manifestacijom i nacionalnim obeležjem. Zbog toga su nakon ranije gradske turističke manifestacije danas prisutne dve manifestacije oko istog datuma: „VELIKE GOSPOJINE“ 15. avgusta svake godine.

Pokušaj da Dužijancu kao turističku manifestaciju organizuje sam grad nakon 1978. godine nije više uspeo. „Hrvatsku Dužijancu“, kao navodno gradsku organizuju hrvatska udruženja, a „Bunjevačku Dužijancu“ bunjevačka udruženja i Nacionalni savet Bubnjevaca. U Somboru se ova manifestacija obeležava zajedno, ali sa posebnim nosiocima kao „Dužionica“.

Nadamo se konačnom rešenju da je reč o turističkoj manifestaciji koja obeležava i hrvatski i bunjevački nacionalni identitet, ali i kao manifestaciju drugih naroda na istim područjima i sa istim obeležjima, nekada ručnog „košenja“ žita.

VIDEO PRILOG: