POGAČIJADA - LJUTOVO

POGAČIJADA JE VEĆ TRADICIONALNA MANIFESTACIJA  U LJUTOVU

Manifestacija se održava već peti put u kontinuitetu i postala je tradicionalna. Na prvi pogled moglo bi se reći da je to gastro - manifestacija, ali je činjenica da je to susret tradicije i zajedništva.

Tradicije po tome što je „pogača“ davno i tradicionalno jelo na ovim prostorima i spremala se nekada na salašima. Čuvena je sa „makom“, ali je pravljena i od drugih priloga – rogač, sir, bundeva... Recept se prenosio sa kolena na koleno, uglavnom su iste, ali u stvari mnogo različite i teško je oceniti najbolju.

Na drugim prostorima i u Srbiji nosila je naziv „Štrudla“, ali je time što se koristila kao poslastica na širokom prostoru u stvari i čin zajedništva.

Sve pogače su uglavnom iste, bar po izgledu, ali mnogo različite posebno po ukusu i stručni žiri koji je imao zadatak da oceni najbolju imao je težak zadatak.

Ove godine bilo je mnogo ispečenih pogača od čak 40 učesnika. Prema oceni stručnog žirija, najbolju pogaču sa makom ispekao je Danijel Sijanta, najbolju pogaču s rogačem napravila je Branka Tikvicki, a najukusniju pogaču sa sirom Ana Bešlagin.

Manifestacija je održana u selu Ljutovo, nadomak Subotice u kojem je pretežno bunjevačko stanovništvo, ali pod posebnom podrškom grada Subotice, u stvari mesne zajednice, ali i bunjevačkog Nacionalnog saveta i mnogih udruženja višenacionalne Subotice.

Prepoznatljiv je događaj za selo i okolinu, za dobro druženje i ljubitelje tradicionalne hrane.

VIDEO PRILOG:

BANDAŠICINO KOLO – TAMBURAŠKI KONCERT

SASTAVNI DEO MANIFESTACIJE „DUŽIJANCA“ JE TAKOZVANO „BANDAŠICINO KOLO“

„Bandašicino kolo“ je narodno veselje uz tamburaše i narodna kola uz tamburice, koje se organizuje uz proslavu Dužijance.

Učestvuju folklorna društva uz prikaz narodnih igara i sami prisutni građani. I ove godine „ bandašicino kolo“ održano je veče nakon „bunjevačke dužijance i uz „hrvatsku dužijancu“. Bitna okolnost je da je „bandašicino kolo” održano uz prisustvo velikog broja građana i uz radost i veselje.

Glavnu ulogu imaju „Bandaš“ i „Bandašica“ koji su inače glavne ličnosti uz prikaz same manifestacije „Dužijanca“. Kod Bunjevaca ove godine bandaš je bio Branislav Crnjaković, bandašica Milica Saulić, a kod Hrvata bandaš je bio Tomislav Ivanković, bandašica Marija Dulić.

Uvek je „bandašicino kolo“ deo same manifestacije Dužijance, a to je u stvari tradicija ostala od same proslave kod domaćina iz davnih vremena kada se dužijanca kao kraj kosidbe obeležavao na salašima.

VIDEO PRILOG:

DUŽIJANCA

DUŽIJANCA JE IZVORNI PRAZNIK ZNAČAJAN ZA ŽITELJE SEVERA VOJVODINE, A KOD BUNJEVACA JE I NACIONALNI PRAZNIK

Dužijanca je izvorni, a time najstariji i autentičan događaj koji slavi i obeležava završetak žetve i zahvala je Bogu, takođe pohvala je čoveku za njegov rad i trud da se obezbedi žito za brašno i hleb za sledeću godinu.

U najvećoj meri Dužijanca se obeležava kao turistička atrakcija na severu Vojvodine, najviše u Subotici, a potom u Somboru, kao i u Čonoplji, Svetozar Miletiću, a u poslednje vreme i u Novom Sadu u organizaciji bunjevačkih i hrvatskih udruženja.

BUNJEVAČKI NACIONALNI PRAZNIK „DAN DUŽIJANCE“

Kod Bunjevaca Dužijanca je i nacionalni praznik. Uvek se obeležava na katolički praznik „Velika gospojina“ 15. avgusta. Može se reći da je to najvažniji i najpoznatiji nacionalni praznik koji je u potpunosti podržan od strane Bunjevačkog nacionalnog saveta i koji je kao takav podržan od grada Subotice, ali i od Skupštine Vojvodine i grada Novog Sada.

I ove godine obeležen je u centru Subotice povorkom u bunjevačkim narodnim nošnjama i prikazom na bini uz pozdrave predstavnika grada Subotice.

Povorka je pošla od „Bunjevačke matice“, a predvodili su je Bandaš i Bandašica sa pratnjom učesnika u narodnoj nošnji, sa zastavama Republike Srbije i bunjevačke zajednice. Povorka je prošla kroz centar - korzoom, pozdravljena od mnoštva građana.

Povorka je došla do biste Pop Vlaško Rajić, gde je predsednica Nacionalnog saveta postavila venac od strane bunjevačkog Nacionalnog saveta. Venac se postavlja u ime zahvalnosti za sve učinjeno od Blaška Rajića u ime očuvanja nacionalnog identiteta Bunjevaca.

Nakon polaganja venaca svečanost je nastavljena u centru na bini gde je glavni događaj bio predaja „kruva“ od novog žita predsednici Nacionalnog saveta, koja ga je potom uručila zatupniku gradonačelnika grada Subotice uz prigodne govore i pozdrav.

U programu su učestvovali svi u narodnoj nošnji uz prikaz tradicije, uz igre kulturno-umetničkih društava.

VIDEO PRILOG:

DUŽIJANCA KAO TURISTIČKA MANIFESTACIJA U GRADU SUBOTICA

Grad Subotica još od 1968. godine Dužijancu obeležava kao turističku manifestaciju koja je potom davno predata u nadležnost crkvenih struktura.

Po izvornom običaju od davnina je obeležje Dužijance bilo na salašima, po završetku žetve - „kosidbe“. U cilju proslave „Dužijance“ kao izvornog obeležja od strane popa Blaška Rajića preneto je obeležavanje dužijance u organizaciju katoličke crkve.

U poslednje vreme ovu gradsku manifestaciju organizuje hrvatsko udruženje i ima gotovo ista obeležja kao „bunjevačka dužijanca“, sa mnogo bogatijim sadržajima.

Sama manifestacija polazi iz katoličke crkve posle mise zahvalnosti i uz učesnike u nošnjama. Na konjima i u kolima okićenim vencima od slame kreće povorka do bine u centru grada gde se uz prisustvo gostiju obeležava uz prepoznatljivu ceremoniju kojom se „Dužijanca“ opisuje i prikazuje kao izvorni običaj. Na bini je glavni događaj poklon „novog hleba“ predstavniku grada. Potom su prigodni govori i pozdravi i narodne igre. Prisutan je veliki broj gostiju i iz inostranstva, posebno Hrvatske. Time se upravo daje do znanja da hrvatska nacionalna zajednica dužijancu smatra svojim nacionalnim obeležjem i o tome se nažalost i danas vodi politika.

Podršku daje grad Subotica, ali i Republika Hrvatska donatorskim sredstvima uz posebnu podršku hrvatskog Nacionalnog saveta i Zavoda za kulturu Hrvata.

„Dužijanca“ koju organizuje crkva i hrvatska udruženja od strane grada tumači se kao gradska turistička manifestacija i gotovo u potpunosti kopira način organizacije iz vremena kada je ovu manifestaciju organizovao sam grad počev od 1968. godine, kada je zaista bila isključivo turistička manifestacija.

„Dužijanca“ kao nacionalni praznik obeležen je i u drugim mestima, poput Svetozara Miletića, Čonoplje, Sombora, gde su održane prigodne mise zahvalnice. U Somboru je praznik održan pod nazivom „Dužionica“.

Na žalost danas je prisutno nerazumevanje o poreklu i „vlasništvu manifestacije Dužijance“. Hrvati Dužijancu smatraju svojom, a Bunjevci svojom izvornom manifestacijom i nacionalnim obeležjem. Zbog toga su nakon ranije gradske turističke manifestacije danas prisutne dve manifestacije oko istog datuma: „VELIKE GOSPOJINE“ 15. avgusta svake godine.

Pokušaj da Dužijancu kao turističku manifestaciju organizuje sam grad nakon 1978. godine nije više uspeo. „Hrvatsku Dužijancu“, kao navodno gradsku organizuju hrvatska udruženja, a „Bunjevačku Dužijancu“ bunjevačka udruženja i Nacionalni savet Bubnjevaca. U Somboru se ova manifestacija obeležava zajedno, ali sa posebnim nosiocima kao „Dužionica“.

Nadamo se konačnom rešenju da je reč o turističkoj manifestaciji koja obeležava i hrvatski i bunjevački nacionalni identitet, ali i kao manifestaciju drugih naroda na istim područjima i sa istim obeležjima, nekada ručnog „košenja“ žita.

VIDEO PRILOG: